Hoe ruim is de uitleg van de zogenaamde h-grond?

Sinds de invoering van de Wet Werk en Zekerheid kent ons ontslagstelsel acht limitatieve redelijke gronden van ontslag. De laatste ontslaggrond is de h-grond, ook wel de ‘restcategorie’genoemd. Hoe wordt deze ontslaggrond  uitgelegd?Stelsel van ontslaggronden

Met de invoering van de Wet Werk en Zekerheid kent ons ontslagrecht een (semi-gesloten) systeem van acht limitatieve redelijke ontslaggronden. Ontslag is alleen mogelijk als er een redelijke grond is voor ontslag en een herplaatsing van de werknemer niet mogelijk is of niet in de rede ligt. Aan tenminste één van deze gronden moet zijn voldaan. Een combinatie van onvolledige ontslaggronden is niet mogelijk.

De laatste ontslaggrond is de zogenaamde h-grond. Deze grond ziet op: andere omstandigheden die zodanig zijn dat van de werkgever in redelijkheid niet kan worden gevergd de arbeidsovereenkomst te laten voortduren.

De parlementaire geschiedenis

Tijdens de parlementaire geschiedenis van de Wet Werk en Zekerheid is aanvankelijk een beperkte uitleg gegeven aan de h-grond. De regering was bang dat de h-grond ten onrechte zou worden ingezet om andere gronden die niet voldoende onderbouwd zijn te ‘repareren’. Als voorbeelden werden uitzonderlijke situaties genoemd, zoals detentie, illegaliteit van de werknemer en het niet beschikken over een werkvergunning. Later noemde de regering ook bij de h-grond de voetbalcoach die wegens het achterblijven van resultaten wordt ontslagen en de manager met wie verschil van inzicht bestaat over het te voeren beleid, zonder dat sprake is van disfunctioneren.

De rechtspraak

Sinds de invoering van de Wet Werk en Zekerheid zijn er enkele uitspraken gedaan op grond van de h-grond.

Een aantal uitspraken liggen in lijn met de atypische voorbeelden die genoemd zijn tijdens de parlementaire behandeling van de Wet Werk en Zekerheid.

Zo gaat de kantonrechter Den Haag over tot ontbinding van de arbeidsovereenkomst vanwege de opheffing van de feitelijke werkgever wegens het verval van de WIW voorziening (ELCI:NL:RBDHA:2016:260). Ook in het geval van de vermissing van een werknemer, waarvan de werkgever na diverse pogingen tot contact al een jaar niets meer had vernomen, wordt de arbeidsovereenkomst ontbonden door kantonrechter Utrecht op de h-grond (ECLI:NL:RBMNE:2015:9190).

In onderstaande andere uitspraken is door de kantonrechter gekozen voor een ruimere uitleg.

In de uitspraak van de kantonrechter Amsterdam van 2 december 2015 (ECLI:NL:RBAMS:2015:8600) is er sprake van een verschil van inzicht tussen een directeur en bestuur van een stichting. De rechter oordeelt dat het verschil van inzicht dusdanig groot is, dat het niet reëel is te verwachten dat een verbetertraject daarin verandering brengt. Dit levert volgens de kantonrechter een grond op voor ‘andere omstandigheden’ in de zin van de h-grond. De arbeidsovereenkomst is ontbonden zonder dat er sprake is van disfunctioneren en zonder dat maar een poging de situatie te verbeteren is uitgeprobeerd.

Voor een ruime uitleg kiest ook de kantonrechter Amsterdam in een uitspraak van 29 januari 2016 (ECLI:NL:RBAMS:2016:400). In deze zaak is er sprake van een verstoorde arbeidsrelatie die alleen door de werkgever wordt ervaren en voor de kantonrechter niet zichtbaar is. Deze situatie kan volgens de rechter niet leiden tot een ontbinding op de op de zogenaamde g-grond (verstoorde verhoudingen). Wel is ontbinding op de h-grond mogelijk, in een situatie waarin ontbinding op de andere ontslaggronden niet mogelijk is én de werknemer de arbeid niet meer kan verrichten. De kantonrechter overweegt dat de samenwerking vruchtbaar moet zijn en dat het blijkbaar niet zo kan zijn dat de werkgever de arbeidsovereenkomst in stand moet houden en loon moet doorbetalen, terwijl het verrichten van de arbeid door de werknemer niet meer mogelijk is. De kantonrechter kent wel een billijke vergoeding toe.

Conclusie

Een aantal uitspraken lijkt niet overeen te komen met de visie van de wetgever. De wetgever heeft de h-grond niet bedoeld als vangnet. In de komende periode zal de rechtspraak de h-grond verder moeten uitkristalliseren.