Meldingsplicht bij gedwongen collectief ontslag wordt uitgebreid

Op 15 november 2011 heeft de Eerste Kamer ingestemd met het wetsvoorstel Wijziging van de Wet melding collectief ontslag (WMCO). De wet zal in werking treden per 1 maart 2012.
Op het eerste oog lijkt het wetsvoorstel slechts betrekking te hebben op het meetellen van beeindigingsovereenkomsten bij het aantal te beëindigen dienstbetrekkingen. Er worden echter nog meer belangrijke wijzigingen doorgevoerd.

Huidige situatie
Op dit moment heeft een werkgever een meldingsplicht indien hij het voornemen heeft om binnen drie maanden dienstbetrekkingen van twintig of meer werknemers te doen eindigen. Onder ‘doen eindigen’ vallen opzeggingen via het UWV Werkbedrijf en ontbindingen van de kantonrechter.
Beëindigingen met wederzijds goedvinden middels beeindigingsovereenkomsten vallen niet onder de huidige wettekst.
Het UWV Werkbedrijf neemt de ontslagaanvraag pas in behandeling één maand nadat het voornemen tot beëindiging door de werkgever zowel aan de vakbonden als het UWV Werkbedrijf is gemeld.

De wijzigingen

Verplichtingen werkgever
Bij een voorgenomen ontslag van twintig of meer werknemers, binnen een tijdsperiode van drie maanden en binnen een werkgebied van  UWV, moet de werkgever dit voornemen melden aan de vakbonden. Een afschrift van deze melding moet naar het UWV Werkbedrijf.
Bij een dergelijk voornemen moet de werkgever de belanghebbende vakbonden raadplegen en in voorkomende gevallen de OR. Het  is niet vereist dat er overeenstemming wordt bereikt.
De werkgever kan de arbeidsovereenkomst niet eerder dan een maand na de melding opzeggen of met wederzijds goedvinden beëindigen. Voor ontbinding door de kantonrechter geldt hetzelfde: de arbeidsovereenkomst kan niet eerder worden ontbonden dan een maand na de melding.
De ‘maand wachttijd’ geldt niet als uit een verklaring van belanghebbende vakbonden blijkt dat zij zijn geraadpleegd en met de beëindigingen kunnen instemmen.

UWV procedure
Verzoeken om toestemming tot opzegging worden in behandeling genomen als de melding is gedaan en uit een schriftelijke verklaring van de werkgever blijkt dat de bonden en de OR zijn geraadpleegd. Uiteraard als de Wet melding collectief ontslag van toepassing is.
Als de verplichting tot raadpleging niet is nageleefd, kunnen de verzoeken desondanks in behandeling worden genomen als de werkgever aannemelijk maakt dat naleving van die verplichting de herplaatsing van de met ontslag bedreigde werknemers of de werkgelegenheid van de overige werknemers  in de  betrokken onderneming in gevaar zou brengen. De melding moet dus altijd.
Van een dergelijk besluit van UWV is goedkeuring nodig van de Minister van SZW (directie UAW). De goedkeuring kan slechts worden onthouden wegens strijd met het recht of algemeen belang.
Als toestemming voor opzegging is verleend, kan worden opgezegd. De termijn van een maand tussen melding en opzegging, zal als gevolg van proceduretijd UWV zijn verstreken.

Vernietiging opzegging
In het wetsvoorstel is geregeld dat als achteraf blijkt dat de verplichtingen op grond van deze wet niet zijn nageleefd, opzegging van de arbeidsovereenkomst of beeindigingsovereenkomst vernietigbaar is. Thans is alleen geregeld dat als tijdens een UWV procedure blijkt dat er eigenlijk sprake is van een collectief ontslag dat niet eerder is gemeld, de verdere behandeling van de ontslagaanvragen wordt opgeschort. Deze ‘sanctie’ is niet effectief omdat de reeds gerealiseerde ontslagen niet kunnen worden teruggedraaid.
Vernietiging van de opzegging is bijvoorbeeld aan de orde in de situatie waar de ontslagen zijn gespreid over een periode van drie maanden (bijvoorbeeld eerst tien en daarna nog eens tien) en achteraf blijkt dat de werkgever deze niet heeft gemeld. Dus stel:  er is een vergunning verleend voor de eerste tien ontslagen en vervolgens wordt een vergunning gevraagd voor de volgende tien ontslagen. Dan zijn de eerste tien opzeggingen vernietigbaar en wordt de procedure voor de volgende tien stopgezet totdat de werkgever alsnog aan zijn verplichtingen heeft voldaan.

Ontbindingsprocedure
In het wetsvoorstel wordt geregeld dat bij een ontbindingsverzoek de rechter moet nagaan of de Wet melding collectief ontslag van toepassing is en of de verplichtingen zijn nageleefd. Thans is hierover niets geregeld. Als achteraf blijkt dat verplichtingen toch niet zijn nageleefd, dan kan onder omstandigheden om herroeping van de ontbinding worden verzocht.