Strafontslag van ambtenaar vanwege gedrag echtgenoot?

Kan het gedrag van de echtgenoot van een ambtenaar als plichtsverzuim worden toegerekend aan een ambtenaar? Op 10 november 2016 heeft de Centrale Raad van Beroep hierover uitspraak gedaan.

Plichtsverzuim

Als een ambtenaar opgelegde verplichtingen niet nakomt, een voorschrift overtreedt of iets doet of nalaat wat een goed ambtenaar in gelijke omstandigheden behoort na te laten of te doen, is er sprake van plichtsverzuim.

Plichtsverzuim kan aanleiding geven tot het opleggen van een disciplinaire maatregel. Hiervoor is wel noodzakelijk dat op basis van beschikbare, deugdelijk vastgestelde gegevens de overtuiging is verkregen dat de betrokken ambtenaar de hem verweten gedragingen  heeft begaan.

Tevens moet het plichtsverzuim de ambtenaar zijn toe te rekenen en moet de disciplinaire maatregel evenredig zijn aan het gepleegde plichtverzuim.

De zwaarste disciplinaire maatregel is de maatregel van onvoorwaardelijk strafontslag.

De feiten

De ambtenaar is werkzaam bij een gemeente, waar tevens ook haar echtgenoot werkzaam is. Er zijn vermoedens ontstaan van stelselmatige verwijdering van de kentekens van onder meer de twee auto’s van de ambtenaar en haar echtgenoot uit de digitale registratie van een busbrug (waar gedurende de venstertijden alleen bussen en ontheffingshouders mogen rijden). De gemeente heeft de echtgenoot geschorst en daarna ook de ambtenaar. Vervolgens is de ambtenaar onvoorwaardelijk strafontslag opgelegd, omdat haar echtgenoot ten onrechte 175 overtredingen uit de bronbestanden van de busbrug heeft verwijderd, waardoor geen boetes meer konden worden opgelegd. Ook de ambtenaar heeft zelf meerdere malen over de busbrug gereden en haar echtgenoot ten minste eenmaal gevraagd om haar kenteken uit het systeem te verwijderen.

Tevens is het vermoeden ontstaan, dat beide personen misbruik maakten van de invalidekaart van de broer en/of moeder van de ambtenaar, dat zij onderling inlogcodes uitwisselden en onrechtmatig gebruik hebben gemaakt van de informatiesystemen.

Het oordeel van de rechter (ECLI:NL:CRVB:2016:4294)

De Centrale Raad van Beroep oordeelt dat er sprake is van zodanige actieve betrokkenheid bij het verwijderen van de kentekens uit de bronbestanden door haar echtgenoot, dat het eigen handelen van de ambtenaar evenzeer plichtsverzuim oplevert. Het feit dat de ambtenaar zelf de gedragingen niet heeft uitgevoerd, doet niets af aan het feit dat zij wist dat haar echtgenoot de overtredingen had verwijderd uit het systeem. Bovendien heeft de ambtenaar een keer aan de echtgenoot gevraagd de overtreding van haar zus te verwijderen. Zelfs indien alle overige gedragingen van haarzelf worden weggelaten is dit voldoende om de ambtenaar ook plichtsverzuim toe te rekenen.

De Centrale Raad van Beroep is van oordeel dat op grond van de verklaring van de ambtenaar, het e-mail verkeer met haar echtgenoot en de gegevens uit de bronbestanden volgt dat de ambtenaar actief betrokken is geweest bij het verwijderen van kentekens uit de bestanden en dat ze niet integer heeft gehandeld. Er zijn inlogcodes uitgewisseld terwijl dat niet is toegestaan.

De gedragingen zijn als zeer ernstig plichtsverzuim aan te merken waarbij het onvoorwaardelijke strafontslag niet onevenredig is. Daaraan doet niet af de omstandigheid dat de ambtenaar eerstverantwoordelijk is, evenmin het lange dienstverband en de financiële gevolgen van het ontslag.

Conclusie

Onder omstandigheden kan het gedrag van een echtgenoot worden toegerekend aan een ambtenaar. Reeds eerder is de Centrale Raad van Beroep gekomen tot een soortgelijk oordeel (ECLI:NL:CRVB:2012:BW7454). Aangezien het plichtsverzuim voor een ambtenaar als een hoge drempel is, geldt dat des te meer voor het toerekenen van het gedrag van een echtgenoot. Dat zal onder meer afhangen van de aard en ernst van de gedraging van de echtgenoot, de (actieve) betrokkenheid van de ambtenaar, de toepasselijke regels ten aanzien van integriteit en de overige omstandigheden.