Verval concurrentiebeding door zwaarder drukken

In een groeiende economie wisselen werknemers vaker van baan met als gevolg dat er vaker wordt geprocedeerd over het overtreden van en/of de geldigheid van een concurrentiebeding. In twee recente uitspraken oordeelt de rechter dat het concurrentiebeding niet langer rechtsgeldig is vanwege een ingrijpende wijziging in de functie, waardoor het beding aanmerkelijk zwaarder is gaan drukken.Gerechtshof Den Bosch (ECLI:NL:GHSHE:3420) en Rechtbank Den Haag (zaaknr. CL 09/535704)

Bij de zaak bij Gerechtshof Den Bosch gaat het om een servicemonteur die gaat werken als Senior Servicetechnicus. Volgens het Gerechtshof is er geen sprake van een gebruikelijke carrièrestap of natuurlijk verloop. De functie is ingrijpend gewijzigd en zowel het concurrentie- en relatiebeding krijgen  vanwege de uitbreiding van kennis en de relaties een ruimer bereik dan was voorzien bij het aangaan van de arbeidsovereenkomst.

In het kort geding bij de rechtbank Den Haag gaat het om een werknemer die opklimt van de functie van Manager Sales Support tot Senior Product Manager. Er is sprake van een ingrijpende functiewijziging met uitbreiding van de portfolio en geografische reikwijdte.

Beide rechters oordelen of er sprake is van een ingrijpende wijziging van de functie én of deze ingrijpende wijziging tot gevolg heeft of het concurrentie- en relatiebeding zwaarder is gaan drukken. De rechters onderzoeken of het beding een belemmering vormt voor de werknemer om na de beëindiging van het dienstverband een gelijkwaardige of betere functie te vinden.

Het Gerechtshof oordeelt op 20 juli 2017 dat het beding niet meer rechtsgeldig is. De voorzieningenrechter in Den Haag komt op 26 juli 2017 tot een vergelijkbaar oordeel. De werknemer kan in dienst treden bij de concurrent.

Zwaarder gaan drukken: dubbele toets en voorzienbaarheid

Een concurrentie- en relatiebeding moet opnieuw schriftelijk worden overeengekomen indien de wijziging in de arbeidsverhouding van zo ingrijpend aard is, dat het concurrentiebeding zwaarder is gaan drukken.

Er is sprake van een dubbele toets. Er moet onderzocht worden:

  • of de functiewijziging van ingrijpende aard is;
  • of deze ingrijpende wijziging met zich meebrengt dat het concurrentiebeding zwaarder is gaan drukken.

Van betekenis is de mate waarin de wijziging van de arbeidsverhouding voorzienbaar was toen de werknemer het beding aanvaardde. Een enkele ingrijpende wijziging is in het algemeen onvoldoende voor het aannemen van een oorzakelijk verband met het aanmerkelijk zwaarder gaan drukken van het beding.

Onderzocht moet worden, in hoeverre en in welke mate, na een (eventuele) beëindiging, bij handhaving van het beding, het beding een belemmering vormt voor de werknemer om een gelijkwaardige functie te vinden in loondienst, hetzij als zelfstandig ondernemer.

Conclusie

Het is van belang als werkgever voorafgaand aan het wijzigen van de functie van een werknemer of een promotie van de werknemer onderzoek te doen naar het concurrentie- en/of relatiebeding. In het geval de functie ingrijpend wijzigt, kan het beding zwaarder gaan drukken en wordt geadviseerd het concurrentie- en relatiebeding vóórafgaand aan de functiewijziging schriftelijk opnieuw overeen te komen.